Ksamil'den Gjirokastër'e: Güneyin Üç Yüzü

Arnavutluk'un güneyi çoğu gezgine uzak. Tiran ve Berat'tan sonra dönenler, Ksamil'in adalarını, Blue Eye'nin suyunu, Gjirokastër'in taş evlerini kaçırıyor. Bu üç nokta birbirine 2 saatten daha yakın — ama her biri başka bir dünya.

Ksamil Adaları: Turkuazun Üzerine Kurulu

Ksamil'in önünde dört ada var: İkiz Adalar, Zümrüt Ada ve Küçük Ksamil Adası. Tekneyle 10 dakikada ulaşılıyor. Ada kıyılarında şemsiye var ama başka tesis yok. Yiyeceğinizi, suyunuzu yanınıza almalısınız — bu sessizlik fiyatının bir parçası.

Ksamil plajından kalkan tekneler gidiş-dönüş olarak ayarlanıyor, kişi başı yaklaşık 10 €. Kano veya deniz bisikletiyle de gidilebiliyor. Sabah 8-9 arası gitmek şart: öğleden sonra turist grupları adaları dolduruyor ve o turkuaz suyun üzerinde yabancı vücutlar görüntüleniyor. Sabah ise koyunuz sadece sizin.

Adaların doğal güzelliğini korumak adına herhangi bir yapılaşma yok. Bu, Akdeniz'de artık neredeyse imkansız bir deneyim. Arnavutluk'un Maldivleri tabiri abartılı, ama şunu söyleyeyim: bu fiyata ve bu yakınlıkta bu kadar berrak su başka yerde yok.

Blue Eye: Yeraltından Çıkan Soğuk Mucize

Saranda'dan yarım saat, Ksamil'den 20 dakika mesafede. Syri i Kaltër — Arnavutça'da Mavi Göz. Bir pınar. Ama sıradan bir pınar değil. Yeraltından fışkıran su, 10 metrelik bir kuyunun içinde öyle berrak ki dibe kadar görülüyor. Ve öyle soğuk ki — yazın bile yüzmek cesaret ister.

Pınara giriş ücreti 2026 itibarıyla kaynaklarda 0,50 € ile 1 € (50–100 lek) arası değişiyor. Otopark ücreti ayrı. Girişten sonra yaklaşık 1 km yürüyüş alanı var. Ağaçlar arasında ilerlerken pınarın sesi büyüyor. Sonra açılıyor: mavi, turkuaz, yeşil tonlarının iç içe geçtiği bir göz. Fotoğraf çekmek isteyenler üzgünüm — gerçek tonları kamera taşımıyor.

Not: Blue Eye kendisi UNESCO değil. Ama 10 km ötedeki Butrint antik kenti UNESCO Dünya Mirası. Bir gün içinde ikisini birleştirmek mantıklı — sabah Blue Eye, öğleden sonra Butrint.

Gjirokastër: Taş Evlerin Şehri

Arnavutluk'un güneyinde, Drino Vadisi'nin üzerinde bir kale kurulmuş. Çevresindeki şehir, 17. ve 18. yüzyılda Osmanlı döneminde gelişmiş. Taş evler, çatılarında kiremitler, sokaklarında çınarlar. 2005'te UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne girdi. Ama turist akınına uğramadı — henüz.

Gjirokastër Kalesi, Arnavutluk'un en büyük kalesi. İçinde silah müzesi, Soğuk Savaş döneminden bir ABD uçağı ve Bizans döneminden kalma duvarlar var. Kale duvarlarından bakınca vadinin karşı yakasındaki taş evler sıralanıyor — her biri bir zamanlar bir aşiret liderinin konaklamasıymış. Bugün otel, restoran veya müze olan bu yapılar, Osmanlı kent dokusunun en iyi korunmuş örneklerinden.

Gjirokastër'de yemek başka türlü. Arnavutluk'un güney mutfağı, kuzeyden daha zengin ve daha acımsı. Tave kosi (yoğurtlu kuzu), qifqi (pirinç köftesi), kabuni (kuş üzümlü pilav). Bu yemekleri İstanbul'da bulamazsınız — buraya gelmek gerekiyor.

Rotayı Nasıl Birleştirirsiniz?

Tiran'dan araba kiralayıp güneye inmek en mantıklısı. Yollar bozuk ama manzara mükafatı veriyor. Alternatif: otobüs veya tur. Büyük Balkan turları genelde Ksamil'e 1 gün ayırıyor — bu az. Bu üç noktayı rahat görmek için en az 3 gece ayırmak lazım:

• Gün 1: Ksamil — adalar, plaj, akşam balık restoranı.
• Gün 2: Sabah Blue Eye, öğleden sonra Butrint antik kenti.
• Gün 3: Ksamil → Gjirokastër (2 saat). Kale, taş evler, akşam yemek.

Neden Hâlâ Sessizler?

Arnavutluk güneyi, Ksamil hariç, henüz kitlesel turizme açılmadı. Altyapı zayıf, yollar bozuk, bazı köylerde İngilizce konuşan yok. Ama tam da bu yüzden orijinal. Gjirokastër'de kale duvarında tek başınıza oturabilirsiniz. Blue Eye'de kendinize ait 10 dakika bulabilirsiniz. Ksamil'de sabah denizi sadece balıkçılarla paylaşırsınız. Bu sessizlik, kalabalık alternatiflerden çok daha değerli.

“Arnavutluk güneyi, Balkanlar'ın henüz unutulmamış köşesi. Ksamil'de denizin rengi, Blue Eye'de suyun soğuğu, Gjirokastër'de taşların hafızası — üçünü bir arada bulmak, bu rotanın en büyük armağanı.”